شرکتهای بازرگانی اغلب در بیش از یک منطقه به تجارت مشغول هستند وهمگام با رشد شرکت،به منظورعرضه محصولات خود به بازارهای مختلف،درمناطق دیگری اقدام به افتتاح شعبه می کنند و به این ترتیب سود خود را افزایش می دهند. هرشعبه درمحلی که با مرکزاصلی شرکت فاصله دارد مستقرمی شود وبه نگهداری وفروش کالا، وصول مطالبات وپرداخت هزینه های خود اقدام می کند. شعبه شخصیت قانونی مستقل ندارد وب خشی ازشرکت است. اما ازدیدگاه حسابداری هرشعبه یک مرکزسود تلقی می شود واصول حسابداری سنجش مسئولیت برآن قابل اعمال است.
سیستم حسابداری شعبه باید به گونه ای باشد که اطلاعات لازم برای اندازه گیری سود شعبه را فراهم کند و همچنین کنترل ونظارت بردارائیهای واگذارشده به شعبه را آسان سازد.نیازهای اطلاعاتی مدیریت شرکت برای پاسخ دادن به سئولاتی نظیر:آیا نرخ بازده دارائیهای شعبه رضایتبخش است؟ آیا شعبه باید تعطیل شود یا گسترش یابد؟ به مدیرشعبه چقدربایستی پاداش داد؟ ومقدار کالاهای شعبه چقدراست؟ ازطریق سیستم حسابداری شعبه مرتفع می گردد.برای حسابداری عملیات شعبه دوسیستم وجود دارد:
1)سیستم غیرمتمرکز
2)سیستم متمرکز
به شعبی که ازسیستم حسابداری غیرمتمرکزاستفاده می کنند شعب مستقل وبه شعبی که ازسیستم حسابداری متمرکز استفاده می کنند شعب غیرمستقل گفته می شود.
آنچه که حائز اهمیت است آنکه شعبه شخصیت حقوقی جداگانه ای ندارد. تعریف حساب ها (کدینگ حسابداری) باید در دفتر مرکزی به گونه ای انجام شود که بتوان عملکرد شعبه را مورد بررسی قرار داد و وضعیت درآمد و هزینه آن را تحلیل نمود و سود شعبه را محاسبه کرد؛ همچنین بتوان وضعیت دارائی و بدهی های شعبه را ارزیابی نمود. تمامی تکالیف قانونی شعبه بر عهده دفتر مرکزی می باشد. دفتر مرکزی موظف است موجودیت شعبه را به مراجع قانونی اعلام و حسب مورد فعالیت های شعبه را منعکس نماید.
نکته بسیار مهم آن است که فاکتورهای فروش شعب دارای شماره سریال های مخصوص به خود بوده و باید از دفتر مرکزی و سایر شعب قابل تفکیک باشند. حساب های مربوط به شعب باید به صورت جداگانه نگهداری شده و اسناد و مدارک شعب نیز باید به صورت جداگانه تهیه و نگهداری گردد.
در فایل پیوست حسابداری مربوط به شعب به صورت مفصل بیان گردیده است.